Sự bùng nổ của điện mặt trời trên toàn cầu đang mở ra kỷ nguyên mới cho năng lượng sạch. Tuy nhiên, phía sau làn sóng phát triển mạnh mẽ này, một thách thức lớn đang dần xuất hiện: rác thải từ tấm pin mặt trời.
Theo báo cáo được đăng tải ngày 8/3 trên trang năng lượng OilPrice.com, sự gia tăng nhanh chóng của các dự án điện mặt trời trên thế giới có thể dẫn đến 88 triệu tấn rác thải quang năng vào năm 2050, tạo áp lực lớn đối với môi trường và hệ thống xử lý chất thải.
Điện mặt trời bùng nổ trên toàn cầu
Năng lượng mặt trời đang trở thành nguồn điện phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Theo ước tính của International Energy Agency, trong 5 năm tới, điện mặt trời có thể chiếm tới 80% tổng công suất năng lượng tái tạo mới được bổ sung trên toàn cầu.
Một phần lớn của sự tăng trưởng này đến từ sự đầu tư mạnh mẽ của Trung Quốc vào ngành công nghiệp điện mặt trời. Quốc gia này hiện đang thống trị chuỗi cung ứng toàn cầu, từ sản xuất tấm pin đến cung cấp thiết bị cho các dự án năng lượng tái tạo.
Nguồn tấm pin mặt trời giá rẻ từ Trung Quốc đã góp phần thúc đẩy cuộc cách mạng năng lượng sạch trên toàn thế giới, đồng thời giúp quốc gia này trở thành một trong những cường quốc năng lượng lớn nhất hiện nay.
Làn sóng rác thải quang năng đang hình thành
Tuy nhiên, sự bùng nổ của điện mặt trời cũng kéo theo một vấn đề mới: làn sóng tháo dỡ tấm pin mặt trời quy mô lớn trong tương lai.
Các tấm pin mặt trời thường có tuổi thọ khoảng 20–30 năm. Điều này có nghĩa là khi hàng trăm gigawatt công suất điện mặt trời được lắp đặt trong hai thập kỷ qua bắt đầu hết vòng đời, lượng chất thải từ thiết bị năng lượng này sẽ tăng mạnh.
Các chuyên gia dự báo tổng lượng rác thải từ tấm pin mặt trời trên toàn cầu có thể đạt tới 88 triệu tấn vào năm 2050, tạo ra thách thức lớn cho ngành năng lượng tái tạo và môi trường.
Hiện nay, phần lớn các tấm pin mặt trời sau khi ngừng hoạt động được đưa thẳng đến bãi chôn lấp, gây ra nguy cơ lãng phí tài nguyên và áp lực xử lý chất thải.
Tái chế pin mặt trời vẫn còn tốn kém
Một trong những nguyên nhân khiến việc tái chế pin mặt trời chưa được triển khai rộng rãi là chi phí xử lý cao.
Theo một bài phân tích năm 2021 của Harvard Business Review, chi phí tái chế một tấm pin mặt trời có thể dao động từ 20 đến 30 USD, trong khi việc đưa tấm pin đó đến bãi rác chỉ tốn khoảng 1 đến 2 USD.
Sự chênh lệch lớn này khiến nhiều doanh nghiệp lựa chọn phương án chôn lấp thay vì tái chế, làm gia tăng nguy cơ hình thành một khủng hoảng rác thải năng lượng tái tạo trong tương lai.
Trung Quốc đưa ra kế hoạch tái chế quy mô lớn
Trước nguy cơ gia tăng rác thải quang năng, Trung Quốc đang đưa ra nhiều cam kết nhằm đẩy mạnh tái chế tấm pin mặt trời.
Chính phủ nước này cho biết sẽ triển khai các chương trình tái chế quy mô lớn để xử lý lượng thiết bị năng lượng mặt trời hết vòng đời. Dự kiến đến cuối thập kỷ này, Trung Quốc có thể phải xử lý khoảng 1,5 triệu tấn tấm pin mặt trời cần được tái chế hoặc loại bỏ.
Theo thông báo từ sáu cơ quan chính phủ Trung Quốc, quốc gia này đặt mục tiêu tái chế khoảng 250.000 tấn tấm pin mặt trời vào năm 2027. Ngoài ra, các nhà sản xuất cũng được khuyến khích sử dụng vật liệu tái chế trong quá trình sản xuất thiết bị mới.
Dù vậy, cách thức triển khai cụ thể vẫn chưa được công bố đầy đủ.
Cơ hội giải quyết vấn đề rác thải năng lượng sạch
Nhiều chuyên gia cho rằng thách thức rác thải từ pin mặt trời là vấn đề có thể giải quyết nếu các quốc gia đầu tư vào công nghệ tái chế ngay từ bây giờ.
Theo các nhà nghiên cứu tại Massachusetts Institute of Technology, quá trình chuyển đổi nhanh chóng sang năng lượng sạch có thể trở thành cơ hội hiếm có để xây dựng hệ thống tái chế bền vững ngay từ đầu.
Việc phát triển công nghệ tái chế hiệu quả không chỉ giúp giảm áp lực môi trường mà còn cho phép tái sử dụng các vật liệu quý trong tấm pin mặt trời, góp phần xây dựng nền kinh tế tuần hoàn cho ngành năng lượng tái tạo.
Trong bối cảnh điện mặt trời tiếp tục phát triển mạnh trên toàn cầu, giải quyết bài toán rác thải quang năng sẽ trở thành yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành năng lượng sạch trong tương lai