Quốc gia “đóng chai” ánh nắng mặt trời: Kỳ tích điện mặt trời giữa sa mạc Sahara

Giữa sa mạc Sahara khô cằn, Maroc đã tạo nên một kỳ tích năng lượng với tổ hợp điện mặt trời Noor tại Ouarzazate – một trong những dự án điện mặt trời nhiệt tập trung (CSP) lớn nhất thế giới.

Trên diện tích hàng nghìn hecta, hàng trăm nghìn tấm gương khổng lồ phản chiếu ánh nắng, tạo nên “biển gương” giữa sa mạc. Noor là trung tâm của chiến lược năng lượng tái tạo trị giá 9 tỷ USD, riêng dự án Ouarzazate tiêu tốn khoảng 2,6 tỷ USD. Khi hoàn thành đầy đủ, tổ hợp này có thể cung cấp điện cho hơn 1 triệu hộ gia đình, giúp Maroc tiến gần mục tiêu hơn 50% điện năng đến từ năng lượng tái tạo vào năm 2030.

Điểm khác biệt của Noor nằm ở công nghệ điện mặt trời nhiệt tập trung (CSP). Thay vì tạo điện trực tiếp từ ánh sáng, các tấm gương parabol hội tụ bức xạ mặt trời để đun nóng dầu truyền nhiệt, tạo hơi nước quay turbine phát điện. Đặc biệt, nhiệt lượng dư thừa ban ngày được lưu trữ trong các bồn muối nóng chảy, cho phép nhà máy tiếp tục phát điện 7–8 giờ sau khi mặt trời lặn. Nói cách khác, Maroc đã “đóng chai” ánh nắng mặt trời để dùng về đêm.

Trong ba hợp phần Noor I, II và III, Noor III được xem là bước nhảy công nghệ quan trọng với tháp năng lượng mặt trời, giúp nâng cao hiệu suất và khả năng vận hành liên tục. Toàn bộ tổ hợp Noor ước tính giúp Maroc giảm khoảng 760.000 tấn CO₂ mỗi năm, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.

Thành công của Maroc không chỉ nhờ lợi thế nắng nhiều mà còn đến từ chính sách nhất quán và mô hình quản lý hiệu quả. Cơ quan MASEN đóng vai trò “một cửa”, trực tiếp tham gia đầu tư và thu xếp tài chính, giảm rủi ro cho nhà đầu tư. Nhờ đó, Maroc đang dần gia nhập nhóm các “cường quốc mặt trời” và nuôi tham vọng xuất khẩu điện xanh trong tương lai.