Chuyển đổi xanh trở thành xu hướng tất yếu của nền kinh tế
Từ điện khí LNG, thép xanh, kinh tế tuần hoàn đến nông nghiệp sinh thái, quá trình chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam. Đây được xem là con đường tất yếu để Việt Nam thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.
Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội phát triển bền vững, quá trình chuyển đổi xanh cũng đặt ra nhiều thách thức về nguồn vốn, công nghệ và thể chế.
Điện khí LNG – bước chuyển quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng
Một dấu mốc quan trọng trong lộ trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam là việc Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và 4 chính thức đi vào vận hành thương mại.
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD, do Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) triển khai và được Chính phủ phê duyệt từ đầu năm 2019. Đây là nhà máy điện khí LNG đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong quá trình giảm dần phụ thuộc vào điện than.
Điện khí LNG được xem là giải pháp trung gian giúp giảm phát thải nhưng vẫn đảm bảo an ninh năng lượng, đồng thời hỗ trợ Việt Nam tiến tới sử dụng các nguồn năng lượng sạch hơn trong tương lai.
Theo quy hoạch hiện nay, tổng công suất điện LNG tại Việt Nam dự kiến đạt hơn 22.000 MW, với sự tham gia của các đơn vị như PV Power, EVN, Petrovietnam và nhiều nhà đầu tư nước ngoài.
Doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất xanh
Không chỉ trong lĩnh vực năng lượng, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam cũng đang tích cực triển khai chiến lược chuyển đổi xanh.
Tập đoàn Hòa Phát cho biết chi phí sản xuất thép xanh hiện cao hơn khoảng 40% so với thép truyền thống, do yêu cầu áp dụng các công nghệ ít phát thải hơn. Vì vậy, doanh nghiệp lựa chọn triển khai chuyển đổi theo lộ trình ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), phù hợp với định hướng giảm phát thải của Nhà nước từ nay đến năm 2050.
Trong khi đó, các doanh nghiệp FDI cũng đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp xanh. Tập đoàn SCG (Thái Lan) đã đầu tư hơn 200 triệu USD để phát triển hệ sinh thái sản xuất bền vững tại Việt Nam.
Các giải pháp được SCG triển khai bao gồm:
- Hệ thống xử lý khí thải SO₂ trong sản xuất gạch men
- Tận dụng tro bay và xỉ trong sản xuất xi măng
- Sử dụng nhiên liệu thay thế như biomass và RDF
- Lắp đặt 40 MW điện mặt trời áp mái
- Vận hành hệ thống thu hồi nhiệt thải
Riêng trong năm 2024, các công ty thành viên của SCG đã giảm khoảng 305.000 tấn CO₂, tương đương việc trồng mới khoảng 14 triệu cây xanh hoặc 20 ha rừng.
Kinh tế tuần hoàn – động lực của chuyển đổi xanh
Theo các chuyên gia, kinh tế tuần hoàn là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số. Mô hình này gắn liền với phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giúp tối ưu tài nguyên và giảm thiểu phát thải.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức.
Trong lĩnh vực năng lượng, dù đã đưa nhà máy điện LNG đầu tiên vào vận hành, Việt Nam vẫn cần 7 – 8 dự án LNG mới trước năm 2030. Trong khi đó, cơ chế đầu tư và tình trạng khan hiếm thiết bị trên thị trường thế giới đang gây áp lực lớn cho tiến độ triển khai các dự án.
Nhiều rào cản trong quá trình chuyển đổi xanh
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, quá trình “xanh hóa” sản xuất và tiêu dùng tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản, bao gồm:
- Thói quen sản xuất truyền thống
- Tỷ lệ áp dụng tiêu chuẩn bền vững còn thấp
- Cơ cấu đầu tư xanh chưa cân đối
Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, Chính phủ đang tập trung hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản hành chính và xây dựng hành lang pháp lý cho các thị trường mới, như thị trường carbon và tín chỉ đa dạng sinh học.
Các chuyên gia cho rằng chi cho môi trường và chuyển đổi xanh cần được xem là khoản đầu tư dài hạn cho phát triển bền vững.
Chuyển đổi kép: Xanh hóa và số hóa
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu trong kỷ nguyên số.
Việt Nam xác định chiến lược “chuyển đổi kép” gồm xanh hóa và số hóa, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
Theo Thủ tướng, nếu nông nghiệp giúp Việt Nam thoát nghèo, công nghiệp giúp đất nước đạt mức thu nhập trung bình, thì trong giai đoạn tới khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ là động lực đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.